Rozszerzona odpowiedzialność producenta: czym jest ROP i dlaczego to nie nowy podatek

# Rozszerzona odpowiedzialność producenta: czym jest ROP i dlaczego to nie nowy podatek **Ministerstwo Klimatu i Środowiska w sierpniu 2025 r. przedstawiło projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, który ma wprowadzić w Polsce rozszerzoną odpowiedzialność producenta (ROP). Projekt wciąż nie trafił do parlamentu, a wokół regulacji narosło wiele nieporozumień.**

• Obecnie mieszkańcy ponoszą cały koszt odbioru odpadów - w 2023 r. gminy zebrały z tego tytułu 12,65 mld zł.
• ROP ma przenieść część kosztów na producentów opakowań, którzy dziś nie ponoszą praktycznie żadnych konsekwencji za swoje wybory.
• Maksymalna stawka opłaty produktowej ma wynieść 4,5 zł za kilogram, co w przypadku typowego opakowania oznacza kilkugroszowe koszty.
• Opłata produktowa nie jest podatkiem - środki trafią do systemu zbiórki i zagospodarowania odpadów, pomniejszając koszty ponoszone przez mieszkańców.

## Obecny system obciąża mieszkańców i nie motywuje do ograniczania odpadów Dziś praktycznie cały koszt odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych spoczywa na mieszkańcach gmin. W 2023 r. samorządy zebrały z tytułu opłaty za odbiór odpadów 12,65 mld zł. Opłaty są naliczane na różne sposoby - od osoby, gospodarstwa domowego, zużycia wody czy powierzchni nieruchomości - ale żaden z tych sposobów nie wiąże wysokości opłaty z ilością wytwarzanych odpadów. W praktyce każdy obywatel płaci za odbiór i zagospodarowanie odpadów przeciętnie ok. 30 zł miesięcznie, niezależnie od poziomu konsumpcji czy nawyków ekologicznych. System nie zawiera żadnego mechanizmu zachęcającego mieszkańców do samoograniczenia w tej dziedzinie. Producenci również nie mają obecnie motywacji do ograniczania ilości surowców przeznaczonych na opakowania ani do wytwarzania opakowań nadających się do recyklingu. Obowiązująca od 12 lat ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nakłada na producentów obowiązek projektowania opakowań o ograniczonej objętości i masie, ale doświadczenie rynku pokazuje, że przepisy te są traktowane pobieżnie. ## Na czym polega ROP i jak ma działać Cele rozszerzonej odpowiedzialności producenta wynikają z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz z rozporządzenia (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Zgodnie z tymi przepisami producenci powinni projektować produkty i opakowania tak, aby ograniczać ilość wytwarzanych odpadów, ale także ułatwiać ich późniejsze zagospodarowanie - poprzez minimalizację materiału czy stosowanie tworzyw trwalszych i wielokrotnego użytku. Promowane są systemy ponownego użycia opakowań, np. butelki zwrotne czy systemy typu „refill". ROP ma zapewnić finansowanie zbiórki i przetwarzania odpadów, tak aby osiągnąć cele recyklingu. Zaproponowane przepisy wprowadzają zasadę „zanieczyszczający płaci" poprzez opłatę produktową, zróżnicowaną w zależności od rodzaju i "ekologiczności" opakowania. ## Ile zapłacą producenci i co to oznacza dla konsumentów Opłaty odprowadzane przez producentów opakowań będą trafiać do systemu zbiórki i zagospodarowania odpadów, pomniejszając koszt ponoszony obecnie w całości przez mieszkańców. Maksymalna stawka opłaty może wynosić 4,5 zł za kilogram, co w przypadku opakowań ważących kilkadziesiąt gramów oznacza kilkugroszowe dodatkowe koszty. Argument o "przeniesieniu opłaty na klienta" i wzroście inflacji jest demagogiczny - konsument będzie uczestniczył w kosztach systemu, ale w sposób proporcjonalny do ilości wytwarzanych odpadów. Rodzina, której konsumpcja prowadzi do wytworzenia większej ilości odpadów, dołoży do systemu kilka złotych miesięcznie. ## Co to oznacza dla mieszkańców Koszty gminnych systemów gospodarowania odpadami rosną od lat. Rozszerzona odpowiedzialność producentów jest szansą na zatrzymanie tego wzrostu i wprowadzenie bardziej sprawiedliwych zasad finansowania - część ciężaru utrzymania systemu spadnie na producentów, którzy do tej pory ponosili znikome konsekwencje swoich wyborów dotyczących opakowań. Dla mieszkańca oznacza to, że opłata za odbiór odpadów nie powinna rosnąć tak szybko jak dotychczas, a osoby wytwarzające mniej odpadów przestaną dopłacać do tych, które produkują ich więcej. Informacje przekazało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.